DE DERDE KAMER / BURGERKAMER
Oproep tot structurele vernieuwing van de democratie in twee nieuwe publicaties over burgerparticipatie
Met de zojuist verschenen boeken De Burgerkamer / Derde Kamer(beknopte versie) en De Derde Kamer / Burgerkamer (uitgebreide versie) roept auteur en voorzitter van Sociaal & Groen, Wim Lanfermeijer, landelijke en locale overheden op tot structurele burgerparticipatie via een permanente Derde Kamer en Burgerkamers.
In reactie op de aanhoudende maatschappelijke onrust en de roep om meer inspraak, zijn afgelopen week twee boeken verschenen die een concreet voorstel doen voor structurele burgerbetrokkenheid binnen het Nederlandse bestel. Beide boeken bepleiten hetzelfde: de invoering van een permanente Derde Kamer / Burgerkamer.
De kern van het gedeponeerde idee werd al in 2013 gepubliceerd. Sinds die tijd maakt Sociaal & Groen zich sterk voor een manier om burgerparticipatie zo vorm te geven dat burgers zich daadwerkelijk gehoord en betrokken voelen en dat door herstel van het vertrouwen in de overheid en politiek de democratie wordt verstevigd. Ook toen al waren er publicaties van het participatiemodel van Sociaal & Groen. Maar de actualiteit van toenemende polarisatie, lage politieke betrokkenheid en wantrouwen richting overheid en vooral de wildgroei aan modellen die links en rechts mislukken noopten auteur Wim Lanfermeijer én de denktank Sociaal & Groen om het voorstel in uitgewerkte boekvorm te publiceren.
Averechts effect
De boeken geven een krachtige impuls aan het publieke debat over burgerparticipatie en democratische vernieuwing in Nederland en bieden een concreet uitgewerkt model – de Burgerkamer bij de regionale overheid en de Derde Kamer bij de landelijke overheid – om hier handen en voeten aan te geven.
Beide boeken behandelen hetzelfde voorstel. Het uitgebreide De Derde Kamer / Burgerkamer met de oranje kaft is bedoeld voor de professional en hen die werkzaam zijn in de politiek of voor de overheid. Het behandelt onder andere de vele regionale pogingen tot vernieuwing van de democratie en verhoogde burgerparticipatie. Het mislukkingspercentage is schrikbarend hoog en maakt de afstand tot burger en overheid alleen maar groter. Ze hebben een averechts effect.
Het model van de Burgerkamer en de Derde Kamer ondervangt de tekortkomingen in modellen waarmee reeds geëxperimenteerd is en is een instrument waarmee zowel burgerraadplegingen als burgerinitiatieven worden gerealiseerd.
“De huidige politieke processen bieden te weinig ruimte aan de directe stem van burgers. Met deze boeken willen we een structurele en realistische weg schetsen naar een aanvulling op het bestaande bestel. De Derde Kamer is geen protestinstrument, maar een eigentijdse en innovatieve constructieve pijler van democratische vernieuwing.”
— Wim Lanfermeijer, auteur
Voor professionals: uitgebreide visie en analyse
Het oranje De Derde Kamer / Burgerkamer (ISBN 9789083538723), geschreven door Wim Lanfermeijer, biedt in 300 pagina’s een rake analyse van de problemen rondom burgerparticipatie en een doordachte visie op een structurele versterking van de democratie. Hij beschrijft hoe een permanente Derde Kamer (nationaal) en Burgerkamer (provinciaal en gemeentelijk) – bestaande uit apolitieke burgers, geselecteerd door het betrokkenheidscriterium – naast de Eerste en Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraad kan functioneren, met duidelijke bevoegdheden, kaders en dat alles in aansluiting op bestaande wetgeving.
Het boek bevat onder meer:
- een juridische en democratische onderbouwing van het voorstel;
- voorbeelden uit binnen- en buitenland van participatieve besluitvorming;
- lessen uit geslaagde én mislukte burgerinitiatieven;
- een overzicht van alle 29 voorkomende modellen en variaties die overheden hebben bedacht;
- uitleg over structuur, organisatie, autoselectie en diversiteitswaarborgen van het model;
De uitgave is bedoeld voor bestuurders, beleidsmakers, adviseurs en politieke professionals die zoeken naar duurzame oplossingen voor het versterken van legitimiteit en draagvlak.
Een pleidooi voor burgerkracht
In het boek De Derde Kamer / Burgerkamer schetst Wim Lanfermeijer een toekomstvisie waarin burgers niet alleen betrokken worden bij besluitvorming, maar structureel en duurzaam een eigen plek krijgen binnen het democratisch bestel. Hij analyseert hoe initiatieven als burgerberaden, lotingsdemocratie en lokale participatievormen de afgelopen decennia hebben gewerkt en laat bestuurskundigen daarover aan het woord.
Lanfermeijer onderbouwt zijn visie met (internationale) voorbeelden, juridische kaders, historische context en praktijkervaringen. Maar zijn boek is tegelijk en vooral een gepassioneerd manifest én uitnodiging tot dialoog met beleidsmakers, burgers, wetenschappers en maatschappelijke organisaties.
Voor burgers: compacte en toegankelijke editie
Om de ideeën toegankelijker te maken voor een breder publiek, heeft denktank Sociaal & Groen een beknopte en makkelijk te lezen versie van het boek uitgebracht voor geïnteresseerde burgers: De Burgerkamer en Derde Kamer (ISBN 9789083538709). In dit boek is er minder nadruk op achtergrond en analyse, en meer op de essentie: hoe de burger zelf invloed kan uitoefenen op beleid en waarom dit het eerste model is waarbij de burger wel invloed heeft.
Het boek met de groene omslag geschikt voor gedesinteresseerde burgers, lokale groepen en onderwijsinstellingen die met democratie en burgerparticipatie aan de slag willen.
Amersfoort heeft de primeur
De gemeente Amersfoort werd in 2021 al gelijk enthousiast en heeft inmiddels de Burgerkamer grotendeels ingevoerd. De gemeente spreekt over een “volstrekt uniek model”, “nieuw in Nederland”.
Reactie auteur Wim Lanfermeijer
“Dit boek is ontstaan uit frustratie over de beperkte invloed van burgers op beleid dat hen direct raakt, maar ook uit hoop. Want overal in Nederland zien we mensen die willen meedenken en meedoen. De tijd is rijp voor een structurele Derde Kamer/Burgerkamer: niet als symbolisch gebaar, maar als aanvulling op en stevig fundament onder onze democratie”.
Publicatiegegevens:
Titel uitgebreide versie: De Derde Kamer / Burgerkamer
Auteur: Wim Lanfermeijer
Omvang: 300 pagina’s
ISBN: 9789083538723
Titel compacte versie: De Burgerkamer / Derde Kamer
Auteurs: Denktankteam Sociaal & Groen (m.n. Jos de Keijzer, Maarten Rector, Sacha Gaus)
Omvang: ca. 70 pagina’s
ISBN: 9789083538709
Design van beide titels: Igor Pont (Pontificaal)
Uitgever: Stichting Durfkracht.
Beide boeken zijn per direct beschikbaar via de betere boekhandel en online aanbieders.
Noot voor overheidsfunctionarissen en adviseurs
Inmiddels hebben meer dan 60 gemeenten en 10 provincies Sociaal en Groen uitgenodigd voor een presentatie.
Deze publicaties bieden concrete handvatten voor overheden die werk willen maken van serieuze participatie en democratische vernieuwing. De denktank is beschikbaar voor lezingen, presentaties of verdiepende sessies binnen gemeenten, provincies of departementen.
Noot voor de redactie:
Voor interviewverzoeken met Wim Lanfermeijer of vertegenwoordigers van Sociaal & Groen, of voor recensie-exemplaren, kunt u contact opnemen via:
E-mail: info@sociaalengroen.eu
Telefoon: 06 40165600
Jos de Keijzer
team Sociaal & Groen
