Europa
Stel je voor: Amerikaanse staten die niet langer machteloos toekijken hoe in Washington steeds vaker de bijl wordt gezet aan democratische instituties, internationale samenwerking en eerlijke handel. Staten die hun eigen koers willen varen, om de rechtsstaat te beschermen, samen te werken in plaats van te polariseren, en vooruit te kijken in plaats van achteruit.
De Europese Unie nodigt geen landen buiten Europa uit voor volwaardig lidmaatschap – maar waarom zouden wij de deur niet wagenwijd openzetten voor Amerikaanse staten die onze waarden delen? New York, Californië, Vermont, of het District of Columbia zouden zich, in een geassocieerde vorm, bij de EU kunnen aansluiten. Niet als symbolisch gebaar, maar als krachtig signaal: wij kiezen voor samenwerking boven conflict, voor recht boven willekeur, voor democratie boven autoritair rechts-populisme.
Terwijl een federale regering in Washington dreigt terug te vallen in isolationisme en protectionisme – met handelsoorlogen, importheffingen en politieke obstructie – kunnen staten samen met Europa een alternatief pad inslaan. Een pad waarin handel wederkerig is, innovatie grensoverschrijdend en klimaatbeleid mondiaal.
Kortom: “Make New York Great Again” betekent in dit voorstel niet terug naar een verleden, maar vooruit naar een toekomst waarin staten en de EU schouder aan schouder staan. Niet tegenover elkaar, maar naast elkaar. Synergievoordelen zoeken.
1. Economische voordelen
- Handelsbevordering: Directe samenwerking kan leiden tot meer investeringen tussen de staten en de EU, zonder dat de federale beperkingen van de VS volledig in de weg staan. Denk aan handelsmissies, gezamenlijke innovatieprogramma’s en toegang tot EU-markten.
- Innovatie en technologie: EU-programma’s zoals Horizon Europe bieden financiering voor onderzoek en innovatie. Amerikaanse staten kunnen via partnerschappen hiervan profiteren.
- Duurzame energie en klimaatinitiatieven: Europese expertise in groene technologie kan sneller worden ingezet, bijvoorbeeld bij hernieuwbare energie, elektrische mobiliteit en CO₂-reductieprojecten.
- Autonomie binnen federale structuur: Binnen de VS hebben staten aanzienlijke bevoegdheden op het gebied van handel, milieu, onderwijs en gezondheidszorg. Juridisch maximaal haalbare samenwerking kan via memoranda of bilaterale overeenkomsten binnen die bevoegdheden plaatsvinden, zonder federale inmenging.
- Regelgeving en standaarden: Staten kunnen hun eigen standaarden afstemmen op EU-normen (bijvoorbeeld voor privacy – GDPR, milieu, productveiligheid), wat hun producten en diensten concurrentiëler maakt in internationale markten.
3. Politieke voordelen
- Internationale profilering: Staten kunnen hun internationale aanwezigheid versterken, onafhankelijk van de federale regering, en hun diplomatieke netwerk uitbreiden.
- Lobbykracht vergroten: Door directe contacten met EU-instellingen kunnen staten invloed uitoefenen op regelgeving die hun belangen raakt.
- Diversificatie van partnerschappen: Staten zijn minder afhankelijk van federale beleidswisselingen (zoals handelsconflicten onder Trump), waardoor economische en politieke stabiliteit wordt vergroot.
- Onderwijs en mobiliteit: Uitwisseling van studenten, academische samenwerking en gezamenlijke onderzoeksprogramma’s worden makkelijker.
- Culturele samenwerking: Partnerschappen in kunst, media en toerisme kunnen de wederzijdse kennis en begrip bevorderen.
- Risicomanagement: Staten kunnen risico’s spreiden door handels- en investeringsrelaties niet alleen met de VS of China te hebben, maar ook met de EU.
- Klimaat- en gezondheidsbeleid: EU-staten hebben vaak progressieve regelgeving op dit gebied; samenwerking kan leiden tot betere crisisrespons, gezondheidsprogramma’s en milieuprojecten.
Kanttekening:
De maximale samenwerking is juridisch beperkt: staten mogen geen eigen buitenlands beleid voeren dat strijdig is met federale wetten (bijv. handelsverdragen of sancties). Daarom gaat het vooral om niet-bindende memoranda, gezamenlijke projecten, handels- en onderzoeksakkoorden binnen hun bevoegdheden, en formele uitwisseling van kennis en standaarden.
We zouden ons kunnen richten op de meest Democratische staten (politiek gezien): District of Columbia en Vermont zijn met respectievelijk meer dan 90 % en 64 % van de stemmen voor de Democratische partij. Maar de smaakmakers zijn natuurlijk California en New York met meer dan 54 % steun. In deze staten herleeft sinds kort ook de onafhankelijkheidsdiscussie,
Wat zegt de Amerikaanse grondwet?
De Verenigde Staten zijn een federale unie. Staten zoals New York hebben veel autonomie, maar buitenlands beleid en internationale verdragen zijn exclusief voorbehouden aan de federale overheid (Washington D.C.).
Artikel I, sectie 10 van de Amerikaanse grondwet zegt letterlijk dat staten geen verdragen of allianties mogen sluiten met buitenlandse machten, tenzij met toestemming van het Congres. Dus: geen eigen lidmaatschap aanvragen bij een organisatie als de EU.
De Europese Unie is een politieke en economische unie van soevereine staten (lidstaten). Alleen soevereine landen (volwaardige staten volgens internationaal recht) kunnen lid worden. Amerikaanse Staten zijn geen soevereine staten, maar deelstaten van de VS. Dus zelfs als New York dat zou willen, zou de EU zeggen: “sorry, je bent geen onafhankelijk land.”
Stel dat New York zich zou afscheiden van de VS en onafhankelijk wordt (zoals recentelijk in Californië of Texas wel eens wordt geroepen). Dan zou het in theorie later een aanvraag kunnen doen bij de EU. Maar dat is een extreem hypothetisch scenario, want afscheiding van een staat uit de VS is grondwettelijk zeer omstreden en historisch vrijwel onmogelijk (Burgeroorlog 1861–1865). De VS zouden dat bijna zeker niet toestaan. Maar een discussie daarover zal voor de Amerikanen zeker een alarmbel betekenen en voor MAGA een averechtse uitwerking krijgen.
Samenwerking binnen het kader van de VS
De Amerikaanse grondwet verbiedt staten om zelf verdragen te sluiten. Maar ze hebben wél ruimte voor:
- Memoranda of Understanding (MoU’s) met buitenlandse overheden of regio’s. Bijvoorbeeld: California en Quebec hebben een gezamenlijk klimaatakkoord (emissiehandel).
- Sister city / sister state agreements: New York heeft officiële partnerschappen met steden en regio’s in Europa (economisch, cultureel, wetenschappelijk).
- Handelskantoren in Brussel: sommige staten hebben eigen vertegenwoordigingen bij de EU (bijv. California, Texas). Ze zijn officieel “economische missies”, geen diplomatie.
Hypothetische maar juridisch denkbare opties
Als genoemde staten méér invloed willen:
- compact via federale toestemming. Het Congres kan een staat formeel toestaan om een “compact” met de EU of een EU-land te sluiten. Dit is zeldzaam, maar theoretisch niet uitgesloten.
- Speciale status binnen een federaal-EU-verdrag: bij een groot VS-EU akkoord zou men specifieke hoofdstukken voor deelstaten kunnen inbouwen (bijv. klimaat, handel, cultuur).
Samengevat
Geen EU-lidmaatschap of Noorwegen-achtig assiociatie model → juridisch uitgesloten. Wel mogelijk:
- MoU’s en partnerschappen met EU-regio’s/steden.
- Handels- en innovatiekantoren in Brussel.
- Deelname van universiteiten/bedrijven aan EU-programma’s.
- Speciale samenwerking als het Congres dat toestaat.
De staten kunnen (net als sommige andere Amerikaanse staten) een eigen vertegenwoordiging openen in Brussel.
Officieel geen ambassade (want dat mag niet), maar een “Trade & Innovation Office”.
Taken: handelsbevordering, contact met EU-instellingen, samenwerking in innovatie- en klimaatprojecten. California en Texas doen dit al – juridisch helemaal legaal.
Stap 2. Partnerschappen met EU-lidstaten en regio’s
MoU’s (Memoranda of Understanding): New York kan verdragsachtige afspraken maken met landen of regio’s, zolang ze niet de status van internationaal verdrag hebben.Voorbeelden:
Digitalisering: partnerschappen met Estland of Finland.
Stedenbanden: New York ↔ Amsterdam, Parijs, Berlijn.Dit creëert praktische samenwerking zonder formeel verdrag.
Universiteiten en bedrijven in New York kunnen deelnemen aan EU-programma’s zoals Horizon Europe (onderzoek) of Erasmus+ (studentenuitwisseling).
Dit gebeurt nu al – bijv. Columbia University doet mee aan gezamenlijke onderzoeksprojecten. De staten kunnen dit stimuleren door cofinanciering en een eigen EU-partnerfonds.
Artikel I, sectie 10 van de Amerikaanse grondwet staat toe dat staten verdragen sluiten met toestemming van het Congres. New York zou dus een Compact met de EU kunnen voorstellen, mits Washington dit goedkeurt.
Voorbeeld: een klimaatcompact waarin New York en de EU gezamenlijk emissiedoelen en investeringen afspreken. Politiek gevoelig, maar juridisch mogelijk.
Stap 5. Opgaan in een groter VS–EU raamverdrag
Stel dat de VS en de EU een nieuw grootschalig akkoord sluiten (vergelijkbaar met TTIP, maar moderner: handel, data, klimaat, veiligheid). De staten kunnen lobbyen om in dat verdrag specifieke hoofdstukken voor deelstaten op te nemen. Daarmee krijgen ze een quasi-associatie binnen het federale kader.
New York kan geen Noorwegen-achtig lidmaatschap krijgen, maar wel een netwerk van associatieachtige banden met de EU bouwen door:
- Brussels kantoor (handel & innovatie).
- Partnerschappen (MoU’s) met EU-landen en regio’s.
- Deelname aan EU-programma’s (onderzoek, cultuur, onderwijs).
- Congres-toestemming voor speciale compacts (bijv. klimaat).
- Meeliften in een VS–EU verdrag met ruimte voor deelstaten.