Een steeds terugkerende discussie/vraag: hoe machtig is ons ambtenarenkorps?

Algemeen . column

28 november 2020

opinie

ze hebben ons bij de ballen

door: Wim Lanfermeijer

Alweer enige tijd geleden kwam deze vraag wederom in een rapportage van NPO1 (“Ze hebben ons bij de ballen”) aan de orde, waarin bevestigd werd dat er een doorslaggevende (5e) macht bestaat, namelijk die van de ambtenaren. Volgens de onderzoekers hebben die een hoog IQ en geen EQ. Het zijn kille rekenaars/bezuinigers die helemaal niets met de bevolking hebben en in staat blijken voorstellen te blokkeren, Kamermoties niet uit te voeren dan wel te frustreren en ministers te sturen.

ambtenaren hebben geen hoog EQ

Ambtenaren hoeven noodzakelijkerwijs overigens ook geen EQ te hebben of politiek ingegeven beleid te voeren, want daarvoor hebben we politici als tegenmacht. Maar daar gaat het fout. Politiek ingegeven besluiten blijken het onderspit te delven tegenover begrotings-/financiele besluiten. Als dit in onbalans is, wordt het democratische proces gefrusteerd, want de politiek vertegenwoordigt de wil van het volk en niet van de ambtenarij. Als willekeurig voorbeeld wordt genoemd de verhoging van de maximum grens naar 130 km toen ambtenaren van financien meer flitspalen eisten om het alsdan onstane financiele gat op te vullen omdat dit minder inkomsten (boetes) betekent. Op zich is daar niks mis mee als er maar een gezonde evenwichtige tegenmacht is: de staatssecretaris en minister. Boetes zijn er niet om begrotingsgaten te dichten. En daar gaat het in het huidige politeke klimaat en systeem fout (zie discussieserie ”Hervorming Democratie” op deze WHD page).

huidige parlementariers: goedbedoelende amateurs

In het huidige politieke klimaat zijn te veel kamerleden goedbedoelde amateurs die van de ene dag op de andere op een lijst terecht komen en plotseling verstand hebben van het politieke ambt, om vervolgens na intern gekrakeel en ruzie bij de volgende verkiezingen, na afsplisingen, de Kamer weer verlaten.

legitimatie ondemocratische macht

Aan enige ambtelijke invloed valt niet te ontkomen en is in de functie van advies zelfs gewenst, maar als het een min of meer autonome macht van betekenis wordt of is, zoals de rapportage aantoont, en de tegenmacht wegens incompetentie het laat afweten, wordt In feite een ondemocratische macht gelegitimeerd. Bovendien wordt geaccepteerd dat deze macht de wel gekozen wil van het volk tegenwerkt. Een goed voorbeeld is het beleid dat bij de belastingdienst is gegroeid, buiten het gezichtsveld van de politici en Kamer. Dit gedogen druist volledig in tegen alle principes van een democratische rechtsorde. Ook is het zo dat deze politieke macht niet geïnstitutionaliseerd is, noch gebonden is aan enige regelgeving of toezicht, dus nergens aan gebonden is. De Ombudsman is de enige factor van enige betekenis, maar veel meer dat een signaalfunctie heeft deze niet.
Ambtenaren bedragen zich zoals iedere macht zich gedraagt: het bevestigen en uitbouwen van de macht en een repressief beleid jegens hen die de zelf opgestelde regeltjes overtreden. Dat betekent ambtelijke boetes en verboden. Niet voor de verantwoordelijke politici, maar voor de burger.

WHD: burgerraden

Daarom is het WHD-voorstel inzake Burgerraden de enige remedie dat hout snijdt: de georganiseerde tegenmacht van de burger. Dan was het drama met de toeslagen niet gebeurt.

Deel dit artikel:

Geef een antwoord